28 Şubat 2019

N. V. Gogol - Bir Delinin Hatıra Defteri, Palto ve Burun


Nikolay Vasilyeviç Gogol, Ukrayna asıllı Rus yazardır. Bu kitapta Gogol’un üç uzun öyküsü yer alıyor. Birincisi kitaba da ismi verilen Bir Delinin Hatıra Defteri’dir. Devamında ise Palto ve Burun uzun öyküleri yer alıyor.

Gogol’un “Bir Delinin Hatıra Defteri” öyküsünde okur bir yandan ana karakterin deliliği ve anlattıklarına gülecek, daha sonra ise acımaya başlayacaktır. Bu uzun öykü (povest, Rusça’da öykü ile roman arasındaki yazın türüne verilen ad) deliren sıradan bir memurun günlüğü şeklinde ve birinci tekil şahıs olarak yazılmıştır.

27 Şubat 2019

L. N. Tolstoy - Hacı Murat


Kafkasya, Rusya için her zaman sorunlu bir bölge olmuştur. Daha Rusya İmparatorluğu döneminde, bölge halkının direnişi ile karşılayan Rusya, en son Sovyetler Birliği’nin çökmesinden sonra büyük bir savaş vermek zorunda kalmıştı bölgede. Özellikle Çeçenistan’da Şeyh Şamil döneminde yaşananlar hala dillere destandır.

Lev Nikolayeviç Tolstoy da “Hacı Murat” başlıklı eserinde 1850’in başlarında yaşanan olaylar ve tarihi bir şahsiyet olan Hacı Murat’ın son günlerini anlatıyor. Yazar, romanın başında anlatıcı aracılığıyla bu eserin zaman zaman tarihi gerçekleri kullanarak, zaman zaman da kurmacaya dayanarak bir hikâye anlattığını ifade ediyor. Ancak en önemlisi Tolstoy burada ötekinin hikâyesini anlatıyor. Çünkü Hacı Murat, bir dönem Şeyh Şamil’in yanında yer alarak Ruslara karşı başarılı bir mücadele vermiştir.

22 Şubat 2019

L. N. Tolstoy - İvan İlyiç'in Ölümü

Tolstoy'un portresi.

Ünlü psikolog Jordan Peterson, Dostoyevski’nin eserlerinde psikolojinin derinliklerine indiğini söylerken, Tolstoy’un da daha çok “sosyolog” olduğunu vurguluyor. Bu da Lev Nikolayeviç Tolstoy’un toplumu, insanı, sosyolojik hayatı iyi gözlemleyip incelemiş ve eserlerine de bunu yansıtmış olduğunu gösteriyor.

Tolstoy’un İvan İlyiç'in Ölümü novellası da (Rusça povest, uzun öykü/kısa roman) toplumun ayrılmaz bir parçası olan bir kavramı işliyor: ölüm. Ölüm toplumun her gün yüzleştiği bir gerçekliktir. Tolstoy’un kendi ifadesiyle de bu eser sıradan bir insanın sıradan ölümünün kendi gözünden anlatımıdır.

16 Şubat 2019

A. S. Puşkin - Yüzbaşının Kızı

Kitabın 1958 yapımı film uyarlamasından bir kare.

Aleksandr Sergeyeviç Puşkin, en çok okunan eserlerinden biri de Yüzbaşının Kızı isimli tarihi romanıdır. Bir yandan geç bir Rus subayıyla, bir kalenin komutanının kızı arasındaki aşkı anlatan Puşkin, bir yandan da Rusya’daki en kanlı isyanlardan biri olan Pugaçev ayaklanmasını anlatıyor. Bu iki olay bir biriyle iç içe ilerliyor ve bazen de kesişiyor.

Roman bir köyde emekli bir generalin evinde başlar. Puşkin’in eserlerinde kırsalda köy evinde, kendi toprağı ve sahip olduğu köylüler arasında Rus asilzadelerini görmek alışılmış bir şeydir. İşte böyle bir ortamda Andrey Petroviç Grinyov, oğlu Pyotr Andreyiç Grinyov’u daha doğmadan askere yazdırır. Tabii çocuğun kız doğma ihtimali de olmasına rağmen.

14 Şubat 2019

Ölmeden Önce Okumanız Gereken 1001 Kitap - 1


“Ölmeden Önce Okumanız Gereken 1001 Kitap”, bir kitap için çok iddialı olduğu kadar bir o kadar da dikkat çekici, ilgi uyandırıcı bir başlıktır. Genel Editörü Peter Boxall olan bu kitap, farklı dönem, ülke ve tarzlarda kitap ve en başta da roman okumak isteyenler için 1001 kitap önerisinde bulunuyor.

Genellikle kitap önerisi, “en iyi” ile başlayan, mutlaka okunması gerekir denilen listelerde kitap sayıları 10, 50 ve en fazla da 100 ile sınırlıdır. Bu kitap ise en eski zamanlardan başlayarak günümüze kadar tam 1001 kitaplık bir liste, kitap önerisi sunuyor. Bununla birlikte çok sayıda yazar, eleştirmen, gazeteci kitaplarla ilgili çok kısa ve öz tanıtıcı yazı kaleme almıştır.

12 Şubat 2019

Tom Bottomore - Frankfurt Okulu ve Eleştirisi

Önde solda Horkheimer, önde sağda Adorno ve arkada sağda eli saçlarında Habermas.

Tom Bottomore “Frankfurt Okulu ve Eleştirisi” başlıklı kitabında ilk önce özet olarak Frankfurt okulunun tarihini anlatıyor ve dört döneme bölüyor. Daha sonra Frankfurt okulunun önemli isimleri ve görüşlerine yer veren yazar, devamında da okulun eleştirisini yapıyor. Bottomore kendi deyimi ile ampirik toplum bilime karşı Eleştirel Kuramı geliştiren okulun “eleştirisinin eleştirel değerlendirmesini” yapıyor.

Bottomore, Frankfurt Okulu ve bu okulun Adorno, Horkheimer, Marcuse, Habermas gibi isimlerinin yapıtları, görüşleri, savları ve dile getirdikleri eleştirileri anlatırken, hangi yönleriyle eleştiren kuram ve bu görüşlerin eksik kaldığına değiniyor. Ayrıca okulun da farklı dönemlerde bir birine tamamen zıt olmasa da farklı görüşler ve yöntemlere başvurduğunu söylüyor.

6 Şubat 2019

A. S. Puşkin - Yevgeni Onegin

İ. E. Repin'in tablosu (1899). Onegin ve arkadaşı Lenski'nin düellosu.

Aleksandr Sergeyeviç Puşkin’in başyapıtı olarak kabul edilen “Yevgeni Onegin”, epik bir şiirdir. Şairin kendisinin deyimiyle ise bir Şiir-Roman’dır. Puşkin, Yevgeni Onegin’i yazmaya ülkenin güneyine sürüldüğü yıllarda başlar ve yazması da 8 yıl sürer.

Puşkin, Yevgeni Onegin’de hem kendini hem kahramanı Onegin’i hem yaşadığı dönemin Rusya’sını hem de bir aşk hikâyesi anlatıyor. Bütün bunları bir kitaba, bir epik şiire sığdırmasından dolayı, bu şiir-romana “Rus yaşamının ansiklopedisi” deniliyor.

3 Şubat 2019

F. M. Dostoyevski - Kumarbaz

Dostoyevski'nin Wiesbaden'de kumar oynadığı salonun resmi.

Fyodor Mihayloviç Dostoyevski’nin kitapları arasında “Kumarbaz” ayrı bir yere sahip. Bunun sebebi, romanın ana karakteri Aleksey İvanoviç gibi Dostoyevski’nin de kumarbaz olmasıdır. Daha önemlisi ise Dostoyevski bu eserde herhangi bir kumarbazı değil, bir kumarbaz olarak kendisini anlatıyor. Kendi yaşadıklarını, kumar (daha çok rulet) bağımlılığını, kazandığı ve kaybettiği andaki durumunu ve zavallılığını ifade ediyor. Buna ek bir de yine zavallı bir ana karakterin aşk hikâyesi ile de paralel yürüyor roman.